True Cost Accounting: als MVO méér is dan alleen window-dressing

3 minuten
1066

Bij true cost accounting wordt getracht de volledige kosten en voordelen van elke stap in de supply chain in kaart te brengen. Hier vallen dus ook kosten en opbrengsten voor mens en milieu onder. Het doel hiervan is om een eerlijker beeld te creëren van de échte kosten van de producten in de winkel. Het in biologische groenten en fruit gespecialiseerde Eosta claimt een wereldprimeur door als eerste bedrijf 100 procent transparant te zijn over de verborgen impact van voedselproductie naar de consument.

‘Als de MVO-ambities meer zijn dan window-dressing, dan moet die winst hard aantoonbaar zijn. Dat kan alleen als duurzaamheid wordt verankerd in de strategische kaders en vast onderdeel is van de planning & controlcyclus’, beweert dr. Margreet F. Boersma-de Jong, lector duurzaam financieel management aan de Hanzehogeschool Groningen. Haar lectoraat onderzoekt bedrijven die waarde en winst op een gebalanceerde manier willen integreren. Daarbij kijkt Boersma naar hoe die bedrijven dat doen, welke financiële instrumenten ze gebruiken en hoe ze dit communiceren naar hun stakeholders.

Openheid

Een bedrijf dat echt werk maakt van die communicatie van true cost accounting, is Eosta, een middelgrote Nederlandse speler op het gebied van biologische groente en fruit. Het bedrijf, dat voornamelijk levert aan Scandinavië, Duitsland en Frankrijk, heeft samen met advieskantoor EY en Triodos Bank meegedaan aan de pilot ‘True Cost Accounting in Finance, Food & Farming’. De openheid die Eosta wil betrachten, strekt zich van specifieke producten tot de winst- en verliesrekening.

Te goedkoop

Door mee te doen aan de pilot ondersteunt Eosta zijn eigen businessmodel als biologische voedselhandelaar. De True Cost of Food Campagne, die het bedrijf in 2016 lanceerde, wil consumenten laten zien dat biologische producten niet te duur zijn zoals vaak beweerd wordt, maar dat gangbare producten juist te goedkoop. ‘De eerste resultaten laten duidelijk lagere maatschappelijke kosten zien voor biologisch fruit, niet alleen op ecologische aspecten, maar nu ook voor de gezondheid van consumenten’, zegt Volkert Engelsman oprichter en CEO van Eosta. In de prijs van een zak appels zijn niet alleen de directe productiekosten meegerekend, maar ook het prijskaartje dat hangt aan de gezondheidsimpact van pesticiden en de kosten van uitstoot van broeikasgassen.

Billen bloot

De appels van Eosta, die in 1990 het roer omgooide naar 100 procent biologisch, liggen bij supermarktketens als Ekoplaza, Hoogvliet en in Duitsland ook bij Aldi en Lidl. Niet alle retailers willen te koop lopen met de negatieve impact van voedselproductie. In Nederland gaat alleen vooralsnog alleen Ekoplaza met de billen bloot. Daar tonen de prijskaartjes van sommige fruitsoorten de verborgen kosten voor klimaat, water, bodem, biodiversiteit, sociale cohesie en gezondheid van gangbare en groente en fruit. Ter vergelijking tonen de kaartjes ook de werkelijke kosten voor biologische versproducten uit dezelfde regio.

Wereldvoedselorganisatie

Eosta verwijst naar berekeningen van de Wereldvoedselorganisatie FAO, die berekend heeft dat op chemie gebaseerde landbouw – van monoculturen tot grootschalige gebruik van pesticiden – heeft geleid tot uitputting van landbouwgrond en schade aan sociaal kapitaal, dat wil zeggen het welzijn van gemeenschappen. De negatieve impact van de voedselproductie op natuurlijk en sociaal kapitaal is door de FAO becijferd op ongeveer 5 biljoen euro per jaar (dat wil zeggen 5.000 miljard). Deze impact is echter niet terug te vinden in de balansen van bedrijven of in het nationaal product. Daar wil Eosta mee breken, zegt Engelsman: ‘Het belang van deze informatie is aanzienlijk, omdat we momenteel geen accuraat beeld krijgen van de werkelijke kosten van voedselproductie’.

Kanttekeningen

Bij de juistheid van de uitkomsten van true cost accounting worden door wetenschappers wel kanttekeningen geplaatst. Zij prijzen de inspanningen van bedrijven als Eosta, maar zeggen dat die te veel uitgaan van subjectieve waardebepalingen. Ook wordt er afgedongen op het effect dat true cost accounting heeft op consumentengedrag. Willy Baltussen, een wetenschapper van Wageningen Economic research, zei in de Volkskrant onlangs dat hij vreest dat true cost accounting voor sommige consumenten werkt als het kopen van een aflaat.

Rekenmethode van True Cost Accounting

Hoe correct de ‘true costs’ ook zijn, duidelijk is wel dat deze rekenmethode niet geschikt is voor bedrijven die gaan voor snelle winst. Een recent voorbeeld dat dit mooi duidelijk maakt, is de overnamepoging van Unilever door Kraft Heinz. De van oorsprong Nederlandse voedselmultinational Unilever voert de laatste jaren een scherp duurzaamheidsbeleid en koerst op lange termijngroei. Duurzaam produceren stuwt de productiekosten en drukt op korte termijn de winst. Het concern stond bovenaan de Dow Jones Sustainable Index, waarin bedrijven worden beoordeeld op het gebied van armoedebestrijding en milieuvriendelijkheid. Overname door Kraft Heinz zou daaraan vrijwel zeker een eind hebben gemaakt, want deze branchegenoot mikt op makkelijker kortetermijnwinst; dág duurzaamheidsstreven.

Destructief

‘Tamelijk vreemd dat ons systeem zo’n destructieve aanpak als van Kraft Heinz nog tolereert’, zegt Engelsman, ‘Aandeelhouders zouden niet de macht moeten hebben om vernietiging van ecosystemen af te dwingen. True Cost Accounting is een onmisbaar gereedschap om dit soort praktijken zichtbaar te maken en te stoppen’.

Meer lezen over ethisch verantwoord ondernemen? Lees het interview met Joris Luyendijk. 

Bekijk ook de toolkit

speciaal voor financials

20+ tools, downloads, podcasts, checklists en whitepapers!

Lees ook eens deze:

Begin met typen en druk op enter om te zoeken